Typy widmowe gwiazd

Zbiór wszystkich znanych nam gwiazd można podzielić ze względu na różne czynniki. Jedną z takich klasyfikacji jest podział na typ widmowy gwiazd, który jest powiązany ściśle z ich temperaturą, kolorem oraz składem chemicznym (dokładniej: z obecnością charakterystycznych linii emisyjnych).

Klasyfikacja widmowa przebiega kolejno przez litery: O, B, A, F, G, K, M (Oh, Be A Fine Girl, Kiss Me), a wraz z nimi od O do M maleje temperatura. Każda klasa dzieli się na dziesięć podklas od 0, 1, 2... aż do 9. Im wyższa cyfra, tym gwieździe bliżej do niższej klasy. Przykładowo gwiazda typu F2 jest gorętsza od F6, ale chłodniejsza od A8. Poszczególne typy widmowe gwiazd wyszczególnione są poniżej:

~ ~ ~ o o * * * o o ~ ~ ~

O - klasa gwiazd najgorętszych, żyją krótko; temperatura powierzchni powyżej 31'000 K, Widoczne linie helu, charakterystyczny wodór serii Balmera.

B - rzuca się w oczy silna seria Balmera; występuje maksimum dla neutralnego helu (He I) dla klasy B2. Do określenia tej klasy pomocne są linie OII, SiIV, a temperatura powierzchni gwiazd wynosi powyżej 10'000 K.

A - maksimum wodoru serii Balmera, pasma wapnia: H i K. Temperatura powierzchniowa wynosi 10-7'000 K, przy czym około 7'200 K znajduje się próg konwektywny (tj. zewnętrzna część płaszcza zaczyna przewodzić energię konwektywnie, a nie promieniście, jak to się dzieje dla gwiazd o temperaturze powierzchniowej powyżej 7'200 K); we widmie maleje wkład od HeI. Występują podtypy: Ap (A pecular - bardzo słaba linia wapnia jednokrotnie zjonizowanego CaII) oraz Am (A magnetical - bardzo silne pole magnetyczne; chłodna gwiazda = silne pole magnetyczne, duża aktywność plam na powierzchni, silny efekt dynamo; mogą pulsować - bywają więc niestabilne).

F - Najsilniejsze linie CaII, znaczący wkład linii HI (czyli wodoru neutralnego), pojawia się pasmo G (czyli ułożone bardzo blisko siebie linie molekuł CH; są zblendowane (wymieszane, zlane)). Temperatury pomiędzy 6-7'000 K. Charakterystyczne: Cefeidy.

G - Słońce. Dominacja pasma G. Silne CaII; rośnie natężenie linii metali (pierwiastków cięższych od helu). Uwaga - charakterystyczne linie strontu. Rozpoczyna być widoczne pasmo molekuł CN.

K - niska temperatura; pasmo G rozdziela się na pojedyncze linie.

M - w klasycznym podziale jest to typ gwiazd najchłodniejszych. Wyznacznikiem klasy jest tlenek tytanu - TiO. Podtypy: Ms (cyrkonowy - występuje charakterystyczna linia tlenku cyrkonu) oraz Mc (węglowe, wąskie linie; zwane gwiazdami "słonymi").

~ ~ ~ - * - ~ ~ ~

Dodatkowo coraz częściej wyróżnia się jeszcze dwa typy:

L - brak linii wodoru; występują linie pierwiastków ziem rzadkich.

T - temperatura powierzchniowa około 1000 K; widoczne pasma metanu

~ ~ ~ o o * * * o o ~ ~ ~

Mniej używanych typów jest wiele więcej. Są one jednak stosowane bardzo rzadko, bowiem dotyczą znikomej ilości gwiazd lub badania w ich stronę są jeszcze niewystarczająco rozwinięte. Przedstawiony powyżej podział na typy widmowe jest podziałem klasycznym, najczęściej używanym w astronomii.