Materia międzygwiezdna (ISM - InterStellar Matter) to ogólna nazwa dla pyłu, gazu i innych form materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej, a która nie posiada struktury podobnej do np. gwiazd. W Drodze Mlecznej ośrodek międzygwiazdowy stanowi 10% masy Galaktyki. Średnia gęstość ISM to 1 atom na cm3.
ISM skupiony jest w dysku galaktycznym, przy czym największa jego gęstość występuje w ramionach spiralnych. Głównym składnikiem ISM jest wodór (90%), hel (9%), a reszta to śladowe ilości innych pierwiastków wraz ze związkami chemicznymi. ISM można rozdzielić ze względu na występującą formę:
Pyły (krzemowe, węglowe, zestalone gazy) - stanowią około 1% masy całej materii rozproszonej. To one są odpowiedzialne za pochłanianie światła gwiazd.
Obłoki molekularne - rodzaj obłoku międzygwiazdowego gęstościąi rozmiarem dostateczny do rozpoczęcia procesu tworzenia się gwiazd. Składają się z molekularnego wodoru - H2, ich temperatura wynosi ~10K. Jest to środowisko sprzyjające tworzeniu się nowych gwiazd,szczególnie w ramionach spiralnych galaktyk. Obserwacje obłoków molekularnych są utrudnione ze względu na ich niską temperaturę. Dlatego obserwacje wizualne sa możliwe tylko na tle jakichś jasnych obiektów (przykład: mgławica M42 w Orionie). Z kolei obserwacje radiowe są utrudnione z powodu braku emisji radiowej przez molekuły H2. Można prowadzić obserwacje na fali 2,6 mm, co odpowiada emisji molekuł CO.
Regiony HI - obłoki gazowe neutralnego wodoru o temperaturze ~100 K. Gęstość jest zbyt mała oby powstał wodór cząsteczkowy. Występują w dysku galaktycznym. Obserwacje są możliwe tylko w paśmie radiowym - wodór neutralny emituje promieniowanie o długości fali 21 cm, co związane jest z przejściem elektronów w strukturze nadsubtelnej atomu wodoru.
Regiony HII - obłoki gazowe wodoru zjonizowanego, który powstaje przez zjonizowanie gazu zgromadzonego wokół gorących gwiazd typu O i B. Temperatura rzędu 10'000K. Obserwacje radiowe dzięki występującemu w regionach HII procesowi free-free; obserwacje w podczerwieni dzięki rekombinacji H+.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz